ARTIKELS

HOE ‘OVERLEEF’ JE DECEMBER
EN BEGIN HET NIEUWE JAAR VOL ENERGIE

HET AYURVEDISCHE PERSPECTIEF


Uit je routine vallen is prima en kan zelfs een tijdje prettig aanvoelen. Als je echter van de jaren ervoor weet dat je je na zo’n periode meer vermoeid voelt, je minder energie hebt en het dit jaar anders wilt doen, dan zijn hier enkele basistips voor december.

Het is geen geheim dat de feestdagen in december ook een tijd is waarin het normale dagelijkse ritme van slapen, eten en drinken verandert. Vieren met een speciaal gerecht is geweldig en hoort bij de traditie. Als de feestdagen voorbij zijn, zijn sommigen een beetje ronder in de buikstreek, misschien hebben we maagklachten en voelen we ons een beetje schuldig. Dat schuldgevoel nemen we gelukkig mee in het nieuwe jaar en transformeert het zich op wonderbaarlijke wijze in Nieuwjaarsvoornemens. Helaas zijn deze voornemens vaak van korte duur.

Ayurveda ziet lichaam en geest als twee kanten van één medaille. Wat je denkt, of niet denkt, hoe je leeft, of hoe je niet leeft, zal uiteindelijk in je lichaam naar boven komen. En dat kan dus ook in de vorm van fysieke ongemakken zoals pijntjes en lage energie. En andersom – het voedsel dat je eet, heeft invloed op hoe actief en gezond je geest is. Ben je energiek of lig je uitgeput het hele weekend op de bank?

Dit is wat we kunnen doen om ervoor te zorgen dat we in januari niet nog een vakantie nodig hebben om bij te komen van december.


VOOR EEN RUSTIGE GEEST
Volgens Ayurveda speelt de geest een belangrijke rol in je algemene welbevinden. Maar de geest is vaak als een ongetraind paard. Elke dag gaan er ongeveer 40.000 gedachten rond in ons hoofd. Als we de geest niet trainen, brengt het ons waar hij wil. Maar als we het gaan trainen, door op te merken welke gedachten ons welzijn dienen en welke niet. En daarna kleine stapjes zetten om die gedachten te veranderen, worden de rollen langzamerhand omgedraaid en gaan we dat wilde paard sturen in de richting die we willen en niet andersom. Hoe je dat doet?

Ken je middelen. In Ayurveda heeft elke persoon zijn/haar unieke set van middelen. De belangrijkste zijn:

  • de fysieke bouw of constitutie. Zo zijn Vata (Lucht-) mensen enthousiast over elk nieuw idee, maar raken ze van nature eerder uitgeput dan Kapha (Aarde-) mensen die meer reserves hebben en veel langer hard kunnen werken met weinig rust zonder dat ze lichamelijke klachten krijgen.
    Als je bijvoorbeeld weet dat je snel energie kwijt raakt (dus je middel “uithoudingsvermogen” van nature laag is), is het nodig  dat je vaak kleine pauzes neemt om jezelf weer op te laden met bijvoorbeeld een warme kop thee,  een korte ademhalingsoefening, een ander klein ritueel dat voor jou werkt of gewoon 10 minuten alleen zitten en niets doen: dit voedt en laadt je weer op. Als je het nog nooit gedaan hebt, probeer maar eens om zo’n korte pauze in je dag te brengen en ontdek hoe het voor jou voelt.

    Het kan ook betekenen dat je maar drie (werk-) afspraken per dag inplant in plaats van vijf. Inderdaad het gaat om prioriteiten. Het woord “prioriteit” zelf betekent slechts één item. Een lijst van 5 prioriteiten bestaat dus niet. Op het werk is het lastig om “nee” te zeggen en misschien geldt dat ook wel voor een feestje of een uitnodiging van een goede vriend, maar geloof me – je zult jezelf dankbaar zijn als je deze keuze hebt gemaakt. En wonder boven wonder stortte de wereld niet in zonder jou.
  • andere middelen zijn de omstandigheden waarin je leeft, je gezinssituatie, je natuurlijke talenten en gaven, financiën enz. Als je bijvoorbeeld geen kinderen hebt, heb je veel meer vrije tijd dan iemand die wel kinderen heeft en waar hij/zij dagelijks voor moet zorgen. Het objectief kunnen evalueren van je middelen, zonder jezelf met anderen te vergelijken, zal je teleurstellingen en energiedips besparen. Als je je bewust bent van deze middelen zoals bijvoorbeeld hoeveel geld je kunt uitgeven aan cadeaus en vieringen en daar rekening mee kunt houden, dan kun je het nieuwe jaar evenwichtig en zelfverzekerd tegemoet treden.

Maak het eenvouding. Een wijze om je hoofd leeg te maken is zoeken naar manieren om het aantal (ingebeelde) taken te verminderen. De meesten van ons volgen de christelijke traditie van het geven van cadeaus voor Kerstmis. Geven is een vreugdevolle daad. Geven kan veel meer betekenen dan een fysiek cadeau.

  • Spreek met elkaar af om het dit jaar anders te doen. Geef slechts één cadeau aan een gezin of aan je schoonouders of je eigen ouders in plaats van één voor elk. Durf de traditie te doorbreken (of te veranderen). Waar het om gaat is je aandacht, mensen zullen oprechte aandacht altijd waarderen.
  • Ruim van tevoren plannen van het schrijven van kerstkaarten, een leuk cadeau te bedenken voor je dierbaren, het plannen van het feestelijke diner, bespaart je de hectische laatste dagen kort voor het feest. Begin goed van tevoren en voor je het weet is de to-do-lijst een stuk korter geworden.

Geef jezelf het juiste gezelschap. Ayurveda benadrukt dat we altijd moeten opletten om onszelf in het juiste gezelschap te houden. Wat is het juiste gezelschap? Dat zijn mensen die ons vrolijk maken, rust brengen en onze geest koel houden. Dat kan je familie zijn maar ook bijvoorbeeld spirituele leraren, vrienden, maar ook kunst en als laatste niet onbelangrijk de schoonheid van de natuur. Volgens Ayurveda is een gebrek aan inspirerend gezelschap een mogelijke oorzaak van psychologische onrust en de enige remedie is om zo’n gezelschap te vinden.
Zo kan bijvoorbeeld de yoga community zo’n gezelschap worden. Samen met gelijkgestemden mensen aan yoga doen houdt je geest rustig en koel en je lichaam in een goede vorm.
De natuur in gaan is ook een wonderbaarlijke manier om tot rust te komen. Wat dacht je ervan om een ​​drukke shopping in de stad in te ruilen voor een extra lange aardende boswandeling?

Geef tijd. Ten slotte, tijd geven opent je hart en geeft je voldoening die niet te vergelijken is met een materieel cadeau. Doe samen met je gezin iets goeds voor iemand die dat nodig heeft. Maak iemand blij door hem uit te nodigen of langs te komen. De vreugde die het brengt is niet alleen een cadeau voor de ontvanger, maar ook voor jezelf.


VOOR EEN GEZOND LICHAAM
Ayurveda heeft voor elk constitutietype (Lucht, Vuur en Aarde) een antwoord op welk soort voedsel wanneer en in welke combinatie ingenomen zou moeten worden. Ik zal alleen ingaan op de meest voorkomende valkuilen die we vaak tegenkomen rond de feestdagen.

Vlees. De feestmaaltijden in december staan ​​in veel Europese landen erom bekend dat er (te) veel vlees wordt gegeten. Ayurveda schrijft vegetarisme niet voor. Vlees wordt echter, in zeer specifieke situaties,  gebruikt als voorgeschreven voedsel (oftewel medicatie), bijvoorbeeld wanneer een persoon verzwakt is door een ernstige ziekte en zijn/haar weefsels een boost nodig hebben om te herstellen. Een ander geval waarin vleesconsumptie volgens Ayurveda gerechtvaardigd is, is als je dagelijks zeer zwaar lichamelijk werk verricht. Een groot energieverbruik vereist de inname van energierijk voedsel. Afgezien daarvan wordt vlees wel gezien als voedsel met zware energie omdat het dier leed op het moment dat het werd geslacht. Rundvlees wordt beschouwd als de zwaarst verteerbare vleessoort, gevolgd door varkensvlees, schapenvlees, konijn en kip.

Denk eens even na, hoe je je voelt na het eten van een kom salade of warme groentesoep in vergelijking met een groot stuk biefstuk met aardappelen. Ja, de laatste klinkt en smaakt misschien veel lekkerder. Toch zijn er ook manieren om kerst te vieren met iets lichter EN toch lekker eten. Tegenwoordig zijn er talloze vleesalternatieven beschikbaar. Ook van peulvruchten als kikkererwten en allerlei bonen kun je heerlijk, feestelijk en vullend eten maken. Deze recepten kunnen ter inspiratie dienen:  Bloemkool steaks met linzen, Linzen bolognese, Gekruide kikkererwten en het royale Ayurvedische Kerst hoofdgerecht.

Suiker. Deze verleidelijke en verslavende stof zit in bijna alle voedingsmiddelen die we in de supermarkt tegenkomen, tenzij we in de groente- en fruitafdeling staan. Zeker in december, wanneer kruidnootjes, chocolade, chocolademelk en marsepein in de schappen staan.

Ik zal niet origineel zijn door aan te bevelen om boodschappen te doen wanneer je geen honger hebt. De vuistregel is: niet kopen. Als je het niet in huis hebt, kun je het niet eten. Boodschappen doen met een volle maag helpt je om langs de schappen vol snoep te komen.

Het is zeker niet mogelijk (en ook niet nodig) om alle aangeboden suiker te vermijden. Een ander principe dat je kan volgen, is dat je pas aan die zoete verleiding toegeeft nadat je een goede, verzadigende maaltijd gehad hebt. Je eetlust (in Ayurvedische termen: het spijsverteeringsvuur) zal lager zijn en er zal simpelweg minder ruimte in je maag zijn voor de ongezondere dingen. En nee, een kleine traktatie is geen misdaad. Ayurveda beweert dat elke maaltijd alle zes smaken moet bevatten: zoet, zout, zuur, scherp, bitter en wrang (samentrekkend). En het is waar dat als je ze allemaal hebt gehad, er veel minder of geen onbedwingbare trek is tussen de maaltijden. Probeer het eens uit.

Alcohol. Er zijn moderne theorieën over wijn als een perfecte digestief en tot op zekere hoogte zou het waar kunnen zijn. Maar op de lange termijn eist alle alcohol zijn tol van een van je belangrijkste organen in je lichaam: je lever. In Ayurveda heeft de lever een unieke cellulaire intelligentie voor het selecteren van de voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft en tevens het onschadelijk maken en uitscheiden van de stoffen die voor het lichaam schadelijk zijn. Als gevolg van overbelasting wordt de lever traag en verliest het vermogen om de juiste stoffen te selecteren en de ongewenste stoffen uit te scheiden. De lever behoudt dan soms wat giftig is en scheidt de stoffen uit die juist nodig zijn. Zo kan een persoon een tekort aan bepaalde voedingstoffen krijgen en daardoor gebrek aan energie hebben.

Dus voordat je dat glas wijn voor jezelf inschenkt, bedenk dan eens of er misschien andere, even plezierige manieren zijn om jezelf te verwennen.
Hieronder geef ik je enkele heerlijke alternatieven voor alcohol:

  • De bekende gluhwijn (maar dan alcoholvrij) verrijkt met kaneelstokjes, kardemom en een schijfje sinaasappel.
  • Een simpele, verwarmende Kerstdrank die je immuniteit ondersteunt: snijd een schijfje sinaasappel en een schijfje citroen in acht stukken, doe de stukjes van de beide citrusvruchten in een grote kop en plet ze met een lepel. Giet twee derde van een kop druivensap (zoek bij voorkeur naar een biologische druivensap) in een pan en verwarm tot 90 graden. Voeg het hete sap toe aan de sinaasappel en citroen, laat afkoelen tot drinktemperatuur, voeg een halve theelepel honing toe, roer en geniet. Houd er rekening mee dat druivensap behoorlijk wat fructose bevat, drink dit drankje dus maar af en toe.
  • En dit authentische Indiaas masala chai recept kan DE oplossing worden in het geval dat je een ‘winter dip’ hebt. Ik maak het zelf regelmatig.

Wat als het allemaal niet heeft gewerkt?
Als je je best hebt gedaan en je na alle feesten toch niet zo  goed voelt, dan is vasten de enige manier om je snel weer goed te voelen. Op deze manier geef je je lichaam de tijd om de overtollige hoeveelheden voedsel die je de avond ervoor hebt genuttigd te verteren.

Probeer 16 uur lang niet te eten, gerekend vanaf het laatste moment dat je iets voor laatst gegeten hebt. Gedurende deze 16 uur mag je wel kruidenthee en warm water drinken. Neem na het vasten van 16 uur, 10 minuten voor elke maaltijd een schijfje gember besprenkeld met een paar druppels citroensap. Het zal je spijsverteringskracht herstellen. Probeer het en voor je het weet gaat je maag vrolijk rommelen wat een teken is dat de balans is hersteld en je maag weer klaar is om te verteren. Houd er rekening mee dat dit 16-uurs principe (net als te veel eten trouwens!!) een uitzondering zou moeten zijn, je moet er geen gewoonte van maken om eerst te veel te eten en daarna te (moeten) vasten.

Ik hoop dat deze tips je zullen helpen om jezelf in de laatste maand van het jaar in een goede gezondheid en een goed humeur te houden. Voor vragen kun je mij altijd vinden door te mailen naar ayurveda@bare-foot.nl.

Hartverwarmende groeten, Gunita